食事に関連した心と体のしくみ Part2
🍚 食事に関したこころとからだのしくみ Part2
食べるしくみ・嚥下・誤嚥・脱水 (210〜249)
📖 このノートの内容
食べるしくみ・喉頭蓋・姿勢
🔹 喉頭蓋の役割
気管の入り口にあり、嚥下のときに誤嚥しないようにふたをする。
🇳🇵 श्वासनलीको मुखमा भएको एउटा ढकनी हो, निल्दा खाना फोक्सोमा जान दिँदैन।
🔹 正しい食事の姿勢
頭部はまっすぐ、顎を少しひく。頸部をうしろにそらすと誤嚥しやすくなる。
🇳🇵 टाउको सीधा, बचिउँडो अलि तल झुकाउने। घाँटी पछाडि झुकाउँदा खाना फोक्सोमा जान सक्छ।
摂食・嚥下の5期モデル
📋 表33 5期モデルと内容
| 時期 | 内容(日本語) | Nepali |
|---|---|---|
| 先行期(認知期) | 食べものの形・色・においなどを認知。唾液が分泌される。 | खानाको रङ, गन्ध देखेर मुखमा पानी आउने अवस्था। |
| 準備期(咀嚼期) | 捕食・咀嚼・食塊形成。唾液と混ぜる。 | खाना चपाउने, लारसँग मुछेर लोचा बनाउने। |
| 口腔期 | 舌で食塊を咽頭へ送る。 | जिब्रोले लोचालाई घाँटीतिर पुर्याउने। |
| 咽頭期 | 軟口蓋が鼻腔を閉鎖、喉頭蓋が反転して気管をふさぐ。嚥下反射。 | नाकको बाटो बन्द हुन्छ, ढकनी पल्टेर फोक्सोको बाटो थुन्छ। निल्ने रिफ्लेक्स। |
| 食道期 | 蠕動運動で胃へ送られる(不随意)。 | अनैच्छिक मांसपेशीको चालले खानालाई पेटमा पुर्याउँछ। |
🇳🇵 嚥下3期とは口腔期・咽頭期・食道期。
口渇中枢
💧 喉が渇くしくみ
視床下部に口渇中枢があり、体液の浸透圧が高くなると口渇を感じる。
🇳🇵 मस्तिष्कको hypothalamus मा रहेको तिर्खा केन्द्रले शरीरको पानीको सन्तुलन नियन्त्रण गर्छ। शरीरमा पानीको मात्रा कम भई शरीरका तरल पदार्थहरूको osmotic pressure बढ्दा तिर्खा लाग्छ।
機能低下・障害の影響
👴 老化・疾患による変化
・咀嚼力低下:食べこぼし・咀嚼時間延長。
・総義歯では粉砕能力は1/3〜1/6。
・心理的原因:認知症・心身症
・身体的原因:ALSなど。
・老化影響には個人差がある。
・総義歯では粉砕能力は1/3〜1/6。
・心理的原因:認知症・心身症
・身体的原因:ALSなど。
・老化影響には個人差がある。
🇳🇵 चपाउने शक्ति घट्छ, खाना मुखबाट झर्छ। पूरै नक्कली दाँतले चपाउने क्षमता धेरै घट्छ। डिमेन्सिया, ALS ले निल्ने कठिनाई हुन्छ।
食事制限と疾患
📊 表34 食事制限が必要な主な疾患
| 制限内容 | 主な疾患 | Nepali |
|---|---|---|
| カロリー | 糖尿病、高尿酸血症、痛風、肥満 | मधुमेह, युरिक एसिड बढी, मोटोपन |
| 塩分 (Na) | 腎機能障害、高血圧症、心疾患 | मिर्गौला कमजोर, उच्च रक्तचाप, मुटुको रोग |
| カリウム (K) | 腎機能障害(尿毒症) | मिर्गौला खराब |
| たんぱく質 | 腎機能障害(尿毒症) | प्रोटिन रोक्नुपर्ने मिर्गौला रोग |
※腎機能障害は高カロリー食となる。
🇳🇵 मिर्गौला खराब भएमा उच्च क्यालोरीको खाना दिइन्छ।
🍎 脂質異常症・糖尿病
脂質異常症ではコレステロールを控える。
糖尿病でインスリン注射の場合、低血糖に注意。
糖尿病でインスリン注射の場合、低血糖に注意。
🇳🇵 बोसोको रोगमा कोलेस्टेरोल घटाउनु पर्छ। मधुमेहमा इन्सुलिन लिनेलाई सुगर कम हुने खतरा हुन्छ।
誤嚥・不顕性誤嚥
⚠️ 誤飲と誤嚥の違い
誤飲:食物以外のものを口から摂取。
誤嚥:食物や唾液が気管に入ること。
誤嚥:食物や唾液が気管に入ること。
🇳🇵 गल्तीले खानेकुरा बाहेकको चीज खानु = गोइन। खाना फोक्सोमा जानु = गोएन।
😷 不顕性誤嚥
咳がでないために、誤嚥しても気付かない。高齢者や反射低下で起こる。
🇳🇵 खोकी नआउने भएकाले खाना फोक्सोमा गएको पत्तै हुँदैन।
誤嚥が疑われる状態
| 症状・状態 | Nepali |
|---|---|
| 過去に誤嚥・窒息がある / 肺炎・発熱を繰り返す | पहिले पनि खाना फोक्सोमा गएको/निस्सासिएको थियो। बारम्बार ज्वरो आउने/निमोनिया हुने। |
| 脱水・低栄養 / 吐きけ・食欲低下 | पानीको कमी, कुपोषण। वाक्लाग्ने, खान मन नलाग्ने। |
| 食事時間が1時間いじょう / 好みの変化 | 🇳🇵 खाना खान 1 घण्टा भन्दा बढी लाग्ने। मनपर्ने खाना परिवर्तन हुने। |
| 食後の咳 / 嘔吐<\/td> | 🇳🇵 खाना खाएपछि खोकी लाग्ने, बान्ता हुने। |
| 夜間の咳 / 頭痛・意識障害 | 🇳🇵 राती सुत्दा खोकी। टाउको दुख्ने, चेतना गुमाउने। |
誤嚥性肺炎は高齢者では発熱がなく、食欲低下などで気付くことも。
低血糖・高血糖
📉 低血糖
70mg/dL以下:発汗・不安・手のふるえ。50mg/dL以下:あくび・集中力低下。30mg/dL以下:けいれん・昏睡。
予防:食事・薬の相談、空腹時の運動をひかえる。
予防:食事・薬の相談、空腹時の運動をひかえる。
🇳🇵 रक्तमा ग्लुकोजको मात्रा 70 mg/dL भन्दा कम हुँदा पसिना आउने, चिन्ता हुने, हात काँप्ने जस्ता लक्षण देखिन्छन्।
50 mg/dL भन्दा कम हुँदा जाँइ (あくび) आउने र ध्यान केन्द्रित गर्न कठिन हुन्छ।
30 mg/dL भन्दा कम हुँदा झट्का(けいれん) वा अचेत अवस्था(昏睡) हुन सक्छ।।
📈 高血糖
血糖値が上昇すると、口渇・多尿・体重減少。
🇳🇵 चिनी धेरै भयो: तिर्खा लाग्ने, पिसाब धेरै हुने, तौल घट्ने।
摂食・嚥下障害の症状
| 症状 | Nepali |
|---|---|
| 流涎(よだれ)・喉の違和感 | 🇳🇵 मुखबाट लार टप्कने। घाँटीमा केही अड्किएको जस्तो। |
| 咳・嘔吐・胸焼け | 🇳🇵 खोकी, बान्ता, पेटको तेजाबले छाती पोल्ने। |
| 咀嚼できない・鼻腔逆流 | 🇳🇵 चपाउन नसक्ने। खाना नाकबाट बाहिर आउने। |
| 食事時間が1時間いじょう・発熱 | 🇳🇵 1 घण्टा भन्दा लामो समय। ज्वरो आउने। |
| 疲労感・痰の貯留 | 🇳🇵 थकान महसुस, घाँटीमा कफ जम्ने। |
脱水症状の観察ポイント
| 症状 | Nepali |
|---|---|
| 口渇・活動性低下・皮膚の緊張低下 | 🇳🇵 तिर्खा, चल्न मन नलाग्ने, छाला झोलुङ्गो हुने। |
| 頭痛・食欲不振・嘔気・嘔吐 | 🇳🇵 टाउको दुख्ने, खान मन नलाग्ने, वाक्लाग्ने, बान्ता। |
| 意識低下・めまい・発熱・痙攣 | 🇳🇵 चेतना कम हुने, चक्कर, ज्वरो, झट्का आउने। |
高齢者では症状が現れにくい。
脱水の種類
| 種類 | 特徴 | Nepali |
|---|---|---|
| 高張性脱水 | 水欠乏。発熱・呼吸困難・意識障害 | 🇳🇵 पानीको कमी, ज्वरो, सास फेर्न गाह्रो, चेतना गुमाउने। |
| 低張性脱水 | 塩類欠乏。口渇なし、粘膜乾燥。興奮・脈しっかり。 | 🇳🇵 नुनको कमी। तिर्खा लाग्दैन, मुखको झिल्ली सुक्खा, नाडी राम्रो चल्छ। |
| 等張性脱水 | 全身倦怠感・眠気、粘膜乾燥少なし。 | 🇳🇵 पूरै शरीर थकान, निन्द्रा लाग्ने, मुख सुक्खा हल्का। |
食事量低下・低栄養・味覚低下
🍽️ 食事量が減る原因
認知症、うつ病、脳血管障害、パーキンソン病など。
🇳🇵 मुटुको रोग, डिमेन्सिया, पार्किन्सनले खानको मात्रा घटाउँछ।
📉 低栄養診断
血清アルブミン・体重減少率・BMIで判断。
🇳🇵 रगतको एल्बुमिन, तौल घट्ने अनुपात, BMI हेरेर कुपोषण पत्ता लगाइन्छ।
👅 味覚低下
加齢で苦味・塩味が特に低下。濃い味を好むようになる。
🇳🇵 बुढ्यौलीमा तितो र नुनिलो स्वाद कम हुन्छ। नुन बढी खान मन लाग्छ।
💧 脱水と口腔内
唾液分泌低下で食塊形成がわるくなる。
🇳🇵 पानीको कमीले मुख सुक्छ, लोचा बन्दैन।
📝 模擬試験 — 食べるしくみ・嚥下・脱水
問題1 誤嚥を防ぐための喉頭蓋の働きとして正しいものはどれか。
📖 全選択肢の解説
❌ 1.食道をひらくのは嚥下の一部。喉頭蓋の役割ではない。
🇳🇵 भोजनली खोल्नु एपिग्लोटिसको काम होइन।
✅ 2.正解。喉頭蓋は気管の入り口をふたでふさぎ、誤嚥を防ぐ。
🇳🇵 एपिग्लोटिसले श्वासनलीको मुख थुन्छ।
❌ 3.唾液分泌は唾液腺の仕事。
🇳🇵 लार बनाउने काम लारग्रन्थीको हो।
❌ 4.咀嚼は歯の仕事。
🇳🇵 चपाउने दाँतको काम।
❌ 5.舌を動かすのは舌自身。
🇳🇵 जिब्रो चलाउने जिब्रो आफैले।
🎯 正解:2
問題2 摂食・嚥下の5期モデルのうち、「食塊を口腔から咽頭へ送る時期」はどれか。
📖 全選択肢の解説
❌ 1.先行期:食べ物を認知し、唾液分泌。
🇳🇵 खाना चिन्ने र लार आउने।
❌ 2.準備期:咀嚼・食塊形成。
🇳🇵 चपाएर लोचा बनाउने।
✅ 3.正解。口腔期は舌で食塊を咽頭へ送る時期。
🇳🇵 जिब्रोले लोचालाई घाँटीतिर पुर्याउने चरण।
❌ 4.咽頭期:喉頭蓋が閉鎖し、嚥下反射。
🇳🇵 ढकनी बन्द गर्ने, निल्ने रिफ्लेक्स।
❌ 5.食道期:蠕動で胃へ。
🇳🇵 पेटसम्म पुर्याउने।
🎯 正解:3
問題3 不顕性誤嚥の説明として正しいものはどれか。
📖 全選択肢の解説
❌ 1.食道に入るのは正常。
🇳🇵 खाना भोजनलीमा जानु सामान्य।
❌ 2.咳を伴うのは顕性誤嚥。
🇳🇵 खोकी आउनुलाई स्पष्ट गोएन भनिन्छ।
✅ 3.正解。不顕性誤嚥は咳がなく気付かれにくい。
🇳🇵 खोकी नआउने, थाहै नपाइने खतरनाक अवस्था।
❌ 4.胃食道逆流は誤嚥とは別。
🇳🇵 पेटको एसिड माथि आउने अर्को समस्या।
❌ 5.摂食困難の説明。
🇳🇵 खाना मुखमा हाल्न नसक्नु।
🎯 正解:3
問題4 腎機能障害(尿毒症)における食事制限の組合せとして正しいのはどれか。
📖 全選択肢の解説
❌ 1.カロリーは制限しない(高カロリー食)。
🇳🇵 क्यालोरी रोकिँदैन, बरु बढाइन्छ।
✅ 2.正解。腎機能障害では塩分・カリウム・たんぱく質を制限。
🇳🇵 मिर्गौला रोगमा नुन, पोटासियम, प्रोटिन रोकिन्छ।
❌ 3.カリウムの制限も必要。
🇳🇵 पोटासियम पनि रोक्नुपर्छ।
❌ 4.塩分とカリウムの制限も必要。
🇳🇵 नुन र पोटासियम पनि रोकिन्छ।
❌ 5.脂質制限は脂質異常症で行う。
🇳🇵 बोसो रोक्नु अर्को रोगको लागि।
🎯 正解:2
問題5 高張性脱水の特徴として正しいものはどれか。
📖 全選択肢の解説
❌ 1.高張性脱水では口渇感が強い。
🇳🇵 पानीको कमीमा तिर्खा धेरै लाग्छ।
❌ 2.塩類欠乏は低張性脱水。
🇳🇵 नुनको कमी अर्को प्रकारको निर्जलीकरण।
✅ 3.正解。高張性脱水では発熱・呼吸困難・意識障害。
🇳🇵 पानीको कमीले ज्वरो, सास फेर्न गाह्रो, चेतना गुमाउन सक्छ।
❌ 4.低張性脱水の特徴。
🇳🇵 नुनको कमीमा नाडी कमजोर, हात चिसो।
❌ 5.等張性脱水で粘膜乾燥が軽度。
🇳🇵 समान खालको निर्जलीकरणमा सुख्खा थोरै।
🎯 正解:3
Post a Comment