介護の基本②
Nirmal Qtc
介護福祉士の役割と歴史
🔹 介護福祉士の定義(法第2条)
介護福祉士とは、「登録を受け、介護福祉士の名称を用いて、専門的知識及び技術をもって、身体上又は精神上の障害があることにより日常生活を営むのに支障がある者について心身の状況に応じた介護を行い、並びにその者及びその介護者に対して介護に関する指導を行うことを業とする者」をいう。
परिभाषा (कानून धारा २): दर्ता प्राप्त गरी 'केयरवर्कर' को नाम प्रयोग गरी, विशेष ज्ञान र प्रविधि प्रयोग गरी शारीरिक वा मानसिक अपांगता भएका व्यक्तिहरूलाई तिनीहरूको अवस्था अनुसार हेरचाह गर्ने, र ती व्यक्ति तथा तिनका हेरचाहकर्तालाई हेरचाह सम्बन्धी निर्देशन दिने पेशालाई 'केयरवर्कर' भनिन्छ।
🔹 歴史的経緯
• 1986(昭和61)年国際社会福祉会議を契機に議論。
• 1987(昭和62)年2月、日本学術会議が「社会福祉におけるケアワーカー(介護職員)の専門性と資格制度について」意見を提出。
• 1987(昭和62)年、社会福祉士及び介護福祉士法制定。
• 2007(平成19)年改正で定義を見直し。
• 2011(平成23)年改正で「喀痰吸引」などを業務に追加(2016年施行)。
• 1987(昭和62)年2月、日本学術会議が「社会福祉におけるケアワーカー(介護職員)の専門性と資格制度について」意見を提出。
• 1987(昭和62)年、社会福祉士及び介護福祉士法制定。
• 2007(平成19)年改正で定義を見直し。
• 2011(平成23)年改正で「喀痰吸引」などを業務に追加(2016年施行)。
ऐतिहासिक पृष्ठभूमि:
• 1986: अन्तर्राष्ट्रिय सामाजिक कल्याण सम्मेलनले सामाजिक क्षेत्रका कर्मचारीको योग्यता प्रणालीबारे बहस सुरु गर्यो।
• 1987 फेब्रुअरी: जापान एकेडेमीले 'सामाजिक कल्याणमा केयरवर्करको विशेषज्ञता र योग्यता प्रणाली' सम्बन्धी सिफारिस पेस गर्यो, जसमा उच्च माध्यमिक पछि २ वर्षको तालिम आवश्यक रहेको जनायो।
• 1987: सामाजिक कार्यकर्ता तथा केयरवर्कर ऐन निर्माण भयो।
• 2007: ऐन संशोधन गरी केयरवर्करको परिभाषा पुनरावलोकन गरियो।
• 2011: ऐन संशोधन गरी 'कफ निकाल्ने (喀痰吸引)' र 'ट्युबमार्फत पोषण (経管栄養)' सम्बन्धी कार्यहरू थप गरियो (2016 देखि लागू)।
• 1986: अन्तर्राष्ट्रिय सामाजिक कल्याण सम्मेलनले सामाजिक क्षेत्रका कर्मचारीको योग्यता प्रणालीबारे बहस सुरु गर्यो।
• 1987 फेब्रुअरी: जापान एकेडेमीले 'सामाजिक कल्याणमा केयरवर्करको विशेषज्ञता र योग्यता प्रणाली' सम्बन्धी सिफारिस पेस गर्यो, जसमा उच्च माध्यमिक पछि २ वर्षको तालिम आवश्यक रहेको जनायो।
• 1987: सामाजिक कार्यकर्ता तथा केयरवर्कर ऐन निर्माण भयो।
• 2007: ऐन संशोधन गरी केयरवर्करको परिभाषा पुनरावलोकन गरियो।
• 2011: ऐन संशोधन गरी 'कफ निकाल्ने (喀痰吸引)' र 'ट्युबमार्फत पोषण (経管栄養)' सम्बन्धी कार्यहरू थप गरियो (2016 देखि लागू)।
🔹 喀痰吸引等の実地研修
2011(平成23)年改正により、一定の研修を修了した介護福祉士や介護職員が「喀痰吸引」などを実施できる。
★実地研修:都道府県に登録した登録研修機関や実地研修施設で実施される。
★実地研修:都道府県に登録した登録研修機関や実地研修施設で実施される。
कफ निकाल्ने आदिको व्यावहारिक तालिम: 2011 को संशोधन अनुसार, निश्चित तालिम (आधारभूत + व्यावहारिक) पूरा गरेका केयरवर्कर वा हेरचाह कर्मचारीले कफ निकाल्ने, ट्युबमार्फत पोषण आदि गर्न सक्छन्। यो तालिम प्रान्त वा जिल्लामा दर्ता गरिएका तालिम केन्द्र वा संस्थाहरूमा सञ्चालन गरिन्छ।
求められる介護福祉士像(2018年)
表2 ▶ 「求められる介護福祉士像」
2017(平成29)年、社会保障審議会福祉部会福祉人材確保専門委員会が報告書をとりまとめ、新たな「求められる介護福祉士像」を示した。
सन् २०१८ मा प्रस्तुत 'अपेक्षित केयरवर्कर आदर्श' : सामाजिक सुरक्षा परिषद्को विशेष समितिले २०१७ मा प्रतिवेदन तयार गरी 'अपेक्षित केयरवर्कर आदर्श' को पुनरावलोकन गर्यो। तलको तालिका हेर्नुहोस्।
| No. | 求められる像 | Nepali |
|---|---|---|
| 1 | 尊厳と自立を支えるケア | सम्मान र स्वतन्त्रताको हेरचाह |
| 2 | 専門職として自律的に介護過程を展開 | व्यावसायिक रूपमा स्वायत्त हेरचाह प्रक्रिया |
| 3 | 身体的・心理的・社会的支援 | शारीरिक, मानसिक, सामाजिक सहायता |
| 4 | エンパワメントを重視した支援 | सशक्तिकरणमा जोड दिई सहायता |
| 5 | QOLの維持・向上、介護予防から看取りまで | QOL कायम, रोकथाम देखि अन्त्यकालीन हेरचाह |
| 6 | 地域・施設・在宅で本人の希望を支える | स्थानीय, संस्थागत, घरेलु सेटिङमा व्यक्तिको इच्छा समर्थन |
| 7 | 多職種協働チームケア | बहु-पेशा सहकार्य, टोली हेरचाह |
| 8 | 本人・家族・チームとのコミュニケーション、的確な記録 | सञ्चार र सटीक रेकर्डिङ |
| 9 | 制度を理解し、社会のニーズに対応 | प्रणाली बुझी समाजको आवश्यकता पूरा |
| 10 | 介護職の中核的役割 | हेरचाह पेशामा केन्द्रीय भूमिका |
出典:社会保障審議会福祉部会「介護人材に求められる機能の明確化とキャリアパスの実現に向けて」2017
医行為の範囲外の行為
表3 ▶ 原則として医行為の範囲外の行為(2005年)
厚生労働省が医行為の範囲を示し、介護職員が行える「医行為ではない行為」を整理。
सन् २००५ मा स्वास्थ्य मन्त्रालयले चिकित्सा कार्य नपर्ने क्रियाकलापको सूची प्रकाशित गर्यो। ती ११ वटा कार्यहरू हुन् जुन हेरचाह कर्मचारीले गर्न सक्छन्, जसमा तापक्रम मापन, रक्तचाप मापन, साना चोटपटकको उपचार, औषधि सहायता (मलम, प्लास्टर, आँखा ड्रप, सपोसिटरी, नाक स्प्रे), नङ काट्ने, मुख सरसफाइ, कानको मैल हटाउने, स्टोमा पाउच खाली गर्ने, स्व-क्याथेटर सहायता, र ग्लिसरिन एनिमा समावेश छन्।
| # | 行為 | Nepali |
|---|---|---|
| 1 | 水銀体温計・電子体温計による体温測定 | तापक्रम मापन (पारा/डिजिटल) |
| 2 | 自動血圧測定器による血圧測定 | रक्तचाप मापन (अटोमेटिक) |
| 3 | パルスオキシメータの装着(新生児・入院治療を除く) | अक्सिजन सेचुरेसन यन्त्र जडान |
| 4 | 軽微な切り傷・擦り傷・やけど等の処置 | साना चोटपटकको उपचार |
| 5 | 軟膏塗布・湿布貼付・点眼薬・内服・座薬挿入・鼻腔噴霧の介助 | मलम, प्लास्टर, आँखा ड्रप, औषधि सेवन, सपोसिटरी, नाक स्प्रे सहायता |
| 6 | 爪切り(異常なし・糖尿病等の専門的管理が不要) | नङ काट्ने (कुनै रोग नभएको अवस्थामा) |
| 7 | 日常的な口腔内清拭(歯周病なし) | मुख सरसफाइ (मसिलो रोग नभएको) |
| 8 | 耳垢除去(耳垢塞栓を除く) | कानको मैल हटाउने (मैलको डल्लो बाहेक) |
| 9 | ストーマ装具の排泄物を捨てる(パッチ取替えを除く) | स्टोमा पाउच खाली गर्ने (प्याच फेर्नु पर्दैन) |
| 10 | 自己導尿の補助(カテーテル準備・体位保持) | स्व-क्याथेटर सहायता (तयारी, शारीरिक स्थिति) |
| 11 | 市販のディスポーザブルグリセリン洗腸器を用いた洗腸 | ग्लिसरिन एनिमा (डिस्पोजेबल) |
表4 ▶ 介護現場で実施されることが多い医行為の範囲外(2022・2025追加)
2022(令和4)年に追加され、2025(令和7)年には服薬準備と蓄尿バッグ交換が新たに示された。
सन् २०२२ र २०२५ मा थपिएका नयाँ क्रियाकलापहरू: २०२२ मा केही नयाँ कार्यहरू थपिए, र २०२५ मा 'औषधि तयारी (服薬準備)' र 'पिसाबको झोला बदल्ने (蓄尿バッグ交換)' लाई पनि चिकित्सा कार्यभन्दा बाहिर मानिने भयो। यी सबै 'सुरक्षित रूपमा गर्न सकिने व्यवस्था' र 'नर्सिङ कर्मचारीसँग सहकार्य' को आधारमा गर्नुपर्छ।
| カテゴリ | 行為の概要 | Nepali |
|---|---|---|
| インスリン投与準備 | 注射器の手渡し・片付け・血糖値の確認 | इन्सुलिन तयारी, सिरिन्ज हस्तान्तरण, रक्तग्लुकोज जाँच |
| 血糖測定 | センサーの貼付・測定値の読取り | ग्लुकोज मापन (सेन्सर जडान, मान पढ्ने) |
| 経管栄養 | チューブの再貼付・準備・片付け(注入を除く) | ट्यूब फिडिङ तयारी, ट्यूब पुनः टाँस्ने (खुवाउने काम बाहेक) |
| 喀痰吸引 | 吸引器の汚水廃棄・水補充 | कफ निकाल्ने यन्त्रको पानी र फोहोर व्यवस्थापन |
| 在宅酸素療法 | 酸素マスクの準備・加湿器の水交換 | घरेलु अक्सिजन थेरापी: मास्क तयारी, ह्युमिडिफायर पानी परिवर्तन |
| 膀胱留置カテーテル | 蓄尿バッグの尿廃棄・交換・陰部洗浄 | क्याथेटरको पिसाब झोला खाली/बदल्ने, जननांग सफाई |
| 服薬等介助 | お薬カレンダーへのセット・PTPシートから取出し・湿布貼付など | औषधि तयारी (पात्रोमा राख्ने, PTP बाट निकाल्ने, प्लास्टर टाँस्ने) |
注:詳細は「医師法第17条、歯科医師法第17条及び保健師助産師看護師法第31条の解釈について」を参照。
義務・罰則・欠格事由
表5 ▶ 介護福祉士の義務
社会福祉士及び介護福祉士法において、介護福祉士には表5のような義務が定められている。
केयरवर्करका दायित्वहरू (सामाजिक कार्यकर्ता तथा केयरवर्कर ऐन अनुसार): तलको तालिकामा इमानदारी, प्रतिष्ठा जोगाउने, गोपनीयता, सहकार्य, र ज्ञान/सीप सुधार गर्ने दायित्वहरू उल्लेख छन्। यी सबै आचारसंहिताका आधार हुन्।
| 項目 | 条項 | 概要 | Nepali |
|---|---|---|---|
| 誠実義務 | 第44条の2 | 本人の尊厳・自立を支え、誠実に業務を行う | इमानदारीपूर्वक, व्यक्तिको सम्मान र स्वतन्त्रताको समर्थन |
| 信用失墜行為禁止 | 第45条 | 介護福祉士の信用を傷つける行為の禁止 | पेशाको प्रतिष्ठामा आघात गर्ने कार्य निषेध |
| 秘密保持義務 | 第46条 | 正当な理由なく秘密を漏らしてはならない(退職後も同様) | गोपनीयता कायम (पेशा छोडेपछि पनि) |
| 連携 | 第47条2項 | 福祉サービス関係者等との連携 | सामाजिक सेवाका अन्य पेशावालासँग सहकार्य |
| 資質向上の義務 | 第47条の2 | 知識・技能の向上に努める | ज्ञान र सीपमा निरन्तर सुधार गर्ने प्रयास |
表6 ▶ 罰則規定
義務違反に対しては、表6のような罰則が設けられている。
दायित्व उल्लङ्घनको सजाय: तलको तालिकामा गोपनीयता, नाम प्रयोग, प्रतिष्ठा, र अन्य दायित्व उल्लङ्घनको सजाय (दर्ता रद्द, नाम प्रयोग रोक, जरिवाना, कैद) उल्लेख छ।
| 義務規定 | 罰則 | Nepali |
|---|---|---|
| 秘密保持義務違反 | 登録取消・名称使用停止(第42条2項) | दर्ता रद्द/नाम प्रयोग रोक |
| 名称使用制限違反 | 1年以下の拘禁刑または30万円以下の罰金(第50条) | १ वर्ष कैद वा ३ लाख जरिवाना |
| 信用失墜行為禁止違反 | 30万円以下の罰金(第53条3号) | ३ लाख जरिवाना |
| その他義務違反 | 登録取消・名称使用停止(第42条2項) | दर्ता रद्द/नाम प्रयोग रोक |
表7 ▶ 欠格事由
★欠格(必要な資格を備えていないこと)に該当する者は介護福祉士になることができない。
अयोग्यता (欠格) का कारणहरू: यी मध्ये कुनै एक लागू भएका व्यक्तिहरू केयरवर्कर बन्न सक्दैनन्। २०१९ को संशोधनले 'वयस्क संरक्षण अधीन' लाई एकरूपमा अयोग्य नमानी व्यक्तिगत आधारमा मूल्याङ्कन गर्ने व्यवस्था गर्यो।
| # | 欠格事由 | Nepali |
|---|---|---|
| ① | 心身の故障により業務を適正に行えない者(精神の機能障害) | मानसिक/शारीरिक अशक्तताले काम गर्न नसक्ने |
| ② | 拘禁刑以上の刑に処せられ、執行終了・免除後2年を経過しない者 | २ वर्ष नबितेको कैद सजाय |
| ③ | 罰金の刑に処せられ、執行終了・免除後2年を経過しない者 | २ वर्ष नबितेको जरिवाना सजाय |
| ④ | 登録取消から2年を経過しない者 | दर्ता रद्द भएको २ वर्ष नबितेको |
ここが変わった:2019(令和元)年の改正により、「成年被後見人又は被保佐人」という文言が変更され、一律排除ではなく個別審査となった。
公益社団法人日本介護福祉士会
🔹 役割と機能
• 1994(平成6)年に設立。
• 目的:職業倫理の向上・専門性の向上・知識技術の普及・国民福祉の増進。
• 活動:研修・学術研究・広報普及・調査研究など。
• 倫理綱領:利用者本位・自立支援・専門的サービス・プライバシー保護・連携協力・ニーズ代弁・地域福祉推進・後継者育成。
• 目的:職業倫理の向上・専門性の向上・知識技術の普及・国民福祉の増進。
• 活動:研修・学術研究・広報普及・調査研究など。
• 倫理綱領:利用者本位・自立支援・専門的サービス・プライバシー保護・連携協力・ニーズ代弁・地域福祉推進・後継者育成。
सार्वजनिक हित संस्था 'जापान केयरवर्कर एसोसिएसन': सन् १९९४ मा स्थापित, यो केयरवर्करको राष्ट्रिय व्यावसायिक संस्था हो। यसको उद्देश्य: व्यावसायिक नैतिकता, विशेषज्ञता, ज्ञान/प्रविधिको प्रसार, र राष्ट्रिय कल्याणको वृद्धि। गतिविधिहरू: तालिम, अनुसन्धान, सूचना प्रसार, नीति अध्ययन। नैतिक आचारसंहितामा: प्रयोगकर्ता केन्द्रित, स्वतन्त्रता समर्थन, व्यावसायिक सेवा, गोपनीयता, सहकार्य, आवाज उठाउने, स्थानीय कल्याण, र उत्तराधिकारी विकास समावेश छन्।
🔹 登録者数
令和8年2月末の介護福祉士登録者数は、2,061,955人。
दर्ता संख्या: सन् २०२६ फेब्रुअरीको अन्त्यमा २० लाख ६१ हजार ९५५ जना दर्ता भएका छन्।
📌 余白メモ集
TE5T:介護福祉士の定義は法第2条、名称使用制限は第48条。
TE55:喀痰吸引の実地研修は都道府県登録機関で実施。
33-26:医行為の範囲外の行為は表3(11項目)を参照。
34-62:令和4年・令和7年の追加行為(表4)は「安全」と「看護職員との連携」が前提。
問一答 P.92:欠格事由の改正(2019年)で成年被後見人は一律排除ではなくなった。
📖 重要用語集
| 日本語 | English | 日本語解説 | Nepali |
|---|---|---|---|
| 介護福祉士 | Certified Care Worker | 専門的な知識技術で介護・指導を行う国家資格 | प्रमाणित केयरवर्कर |
| 喀痰吸引 | Sputum suction | 気道の分泌物を吸引する行為 | कफ (थुक्की) निकाल्ने प्रक्रिया |
| 医行為 | Medical act | 医師・歯科医師・看護師に限定される行為 | चिकित्सा कार्य (डाक्टर/नर्सले मात्र गर्ने) |
| 欠格事由 | Disqualification | 資格を与えられない事由 | अयोग्यता कारण |
| 名称独占 | Title protection | 有資格者だけがその名称を使用できる | नामको विशेष अधिकार (दर्ता प्राप्तले मात्र प्रयोग) |
| 業務独占 | Exclusive practice | 有資格者だけがその業務を行える | कार्यको विशेष अधिकार (जस्तै डाक्टर) |
| 実地研修 | Practical training | 喀痰吸引などの実技研修 | व्यावहारिक तालिम (कफ निकाल्ने आदि) |
🧠 模擬試験(5問)
問題1:介護福祉士の定義に関する説明として、正しいものを選びなさい。
❌ 1. 不正解
正しくは:介護福祉士は名称独占であり、業務独占ではない。
正しくは:介護福祉士は名称独占であり、業務独占ではない。
✅ 2. 正解
介護福祉士は名称独占の資格である。
介護福祉士は名称独占の資格である。
❌ 3. 不正解
正しくは:介護福祉士は医行為の範囲外の行為を行える。
正しくは:介護福祉士は医行為の範囲外の行為を行える。
❌ 4. 不正解
正しくは:喀痰吸引は一定の研修を修了した者のみ可能。
正しくは:喀痰吸引は一定の研修を修了した者のみ可能。
❌ 5. 不正解
正しくは:定義は第2条に定められている。
正しくは:定義は第2条に定められている。
🇳🇵 सही उत्तर: 2. नामको विशेष अधिकार (कार्यको होइन)।
🎯 正解:2
問題2:介護福祉士の義務に関する記述として、誤っているものを選びなさい。
✅ 1. 正解
誠実義務は第44条の2。
誠実義務は第44条の2。
✅ 2. 正解
秘密保持義務は退職後も適用。
秘密保持義務は退職後も適用。
✅ 3. 正解
資質向上の義務は努力義務。
資質向上の義務は努力義務。
❌ 4. 不正解(誤り)
正しくは:信用失墜行為禁止に違反すると30万円以下の罰金(第53条3号)。登録取消は秘密保持など。
正しくは:信用失墜行為禁止に違反すると30万円以下の罰金(第53条3号)。登録取消は秘密保持など。
✅ 5. 正解
連携の義務は第47条2項。
連携の義務は第47条2項。
🇳🇵 गलत उत्तर: 4. प्रतिष्ठा हानिको जरिवाना ३ लाख, दर्ता रद्द होइन।
🎯 正解:4
問題3:医行為の範囲外の行為として、正しいものを選びなさい。
❌ 1. 不正解
正しくは:点滴は医行為。
正しくは:点滴は医行為。
❌ 2. 不正解
正しくは:インスリン注射は医行為(ただし準備・片付けは範囲外)。
正しくは:インスリン注射は医行為(ただし準備・片付けは範囲外)。
✅ 3. 正解
自動血圧測定器による血圧測定は医行為の範囲外(表3の2)。
自動血圧測定器による血圧測定は医行為の範囲外(表3の2)。
❌ 4. 不正解
正しくは:気管切開チューブの交換は医行為。
正しくは:気管切開チューブの交換は医行為。
❌ 5. 不正解
正しくは:中心静脈カテーテル管理は医行為。
正しくは:中心静脈カテーテル管理は医行為。
🇳🇵 सही: 3. रक्तचाप मापन (अटोमेटिक) चिकित्सा कार्य होइन।
🎯 正解:3
問題4:介護福祉士の欠格事由に関する説明として、正しいものを選びなさい。
❌ 1. 不正解
正しくは:2019年改正で一律排除ではなくなった。
正しくは:2019年改正で一律排除ではなくなった。
❌ 2. 不正解
正しくは:2年を経過すればよい(表7②)。
正しくは:2年を経過すればよい(表7②)。
✅ 3. 正解
罰金の刑、執行終了後2年を経過しないと欠格(表7③)。
罰金の刑、執行終了後2年を経過しないと欠格(表7③)。
❌ 4. 不正解
正しくは:心身の故障は欠格事由に含まれる(①)。
正しくは:心身の故障は欠格事由に含まれる(①)。
❌ 5. 不正解
正しくは:取消から2年を経過しないと再登録できない(④)。
正しくは:取消から2年を経過しないと再登録できない(④)。
🇳🇵 सही: 3. जरिवाना सजाय पछि २ वर्ष नबितेसम्म अयोग्य।
🎯 正解:3
問題5:公益社団法人日本介護福祉士会の活動に関する記述として、正しいものを選びなさい。
❌ 1. 不正解
正しくは:1994(平成6)年に設立。
正しくは:1994(平成6)年に設立。
❌ 2. 不正解
正しくは:目的は専門性向上・福祉増進など。
正しくは:目的は専門性向上・福祉増進など。
✅ 3. 正解
倫理綱領では利用者本位・自立支援を掲げている。
倫理綱領では利用者本位・自立支援を掲げている。
❌ 4. 不正解
正しくは:研修・学術研究・広報・調査研究など多岐にわたる。
正しくは:研修・学術研究・広報・調査研究など多岐にわたる。
❌ 5. 不正解
正しくは:介護福祉士の職能団体であり、会員は介護福祉士が対象。
正しくは:介護福祉士の職能団体であり、会員は介護福祉士が対象。
🇳🇵 सही: 3. नैतिकता मा प्रयोगकर्ता केन्द्रित र स्वतन्त्रता समर्थन समावेश।
🎯 正解:3
Post a Comment